Onderwijswethouder Jeroen Postma (PRO)** kan weinig tot niets betekenen voor de scholen die te maken hebben met leerlingen die klakkeloos vreselijke incidenten online rondpompen. Dat blijkt wel uit zijn antwoorden op de vragen van gemeenteraadslid Jelle Jaspar (ook PRO)* naar aanleiding van de gebeurtenissen op het Emmaus en Libanon College waar op 10 april van dit jaar een 16-jarige mavo-4-leerling van het Libanon Lyceum aan de Ramlehweg in Rotterdam-Kralingen zwaar mishandeld werd op het schoolplein. Die beelden werden massaal gedeeld via sociale media (zoals Snapchat). Te zien was hoe het slachtoffer op een volkomen weerloze positie op de grond door meerdere tieners tegen zijn hoofd en buik werd getrapt en geslagen.
‘’Het leed voor nabestaanden en slachtoffers is al allesomvattend en dan worden die beelden ook nog eens online rondgepompt door jongeren zelf’’, schreef Jaspar in bijna moedeloze zinnen aan zijn partijgenoot, die nu een half jaar verantwoordelijks is voor het onderwijs in Rotterdam en een einde moet maken aan het kleurloze en weinig daadkrachtige 8-jarige tijdperk van zijn voorganger Said Kasmi van D66. Strekking van de paniekbrief van Jaspar: doe er wat aan.
Postma zal niet blij geweest zijn met het openrijten van de wond , want hij zit met zijn handen in het haar. De politie en de scholen ook, laat hij indekkend weten. De aanpak blijft allemaal en vooralsnog bij normstellend optreden. Wel hebben politie, de burgemeester, en het jongerenwerk van JOZ het online verspreiden van beelden van de incidenten publiekelijk veroordeeld. Maar dat zal Jaspar nauwelijks geruststellen.
De hulpeloosheid van de gemeente Rotterdam in dit soort zaken komt trouwens in veel meer passages terug in het antwoord van de wethouder aan het raadslid. Want wat Jaspar vaststelt, wordt slechts bevestigt. Nergens een oplossing. ‘’We benadrukken dat het hier gaat om een complex maatschappelijk vraagstuk. Meerdere factoren spelen een rol zoals groepsdruk, de mate waarin jongeren mediawijs zijn, algoritmes die schokkende content versterken, toenemende digitalisering en normalisering van continu online zijn en de bredere discussies over veiligheid en privacy’’, aldus Postma. Niks nieuws onder de zon voor Jaspar. Ook niet voor de scholen en evenmin voor de ouders van het slachtoffer.
Het antwoord van Postma schreeuwt om Haagse maatregelen en verder om verduidelijking. Hij schrijft: Het beperken van smartphones kan bijdragen aan een veiliger digitaal klimaat op school, maar vormt slechts één element binnen een bredere aanpak. Welke? Uit verschillende onderzoeken blijkt bovendien dat het uitbannen van smartphones als afzonderlijke maatregel maar beperkt effect heeft. Daarom investeren Rotterdamse scholen ook in digitale vaardigheden en mediawijsheid, duidelijke gedragsregels en passende begeleiding. Welke? Daarnaast bieden de scholen alternatieve activiteiten aan om een positieve en rustige schoolomgeving te bevorderen. Welke?
Slotsom: tot dusver spreken alleen schoolveiligheidsregisseurs regelmatig met scholen. Daaruit blijkt dat veel scholen werken met het principe ‘mobiel thuis of in de kluis’, al verschilt ook die uitwerking weer per school. Sommige staan beperkt gebruik in de pauzes toe, terwijl andere kiezen voor een volledig verbod. De signalen die Postma hierover ontvangt noemt hij overwegend positief en hij heeft – ter geruststelling voor Jaspar – beloofd te gaan praten met Smartphone Vrij Opgroeien (SVO).
PS – Het slachtoffer op het schoolplein – volgens zijn familie voor het incident veelvuldig gepest op school – liep onder andere een ontwrichte kaak, een zwaar opgezwollen gezicht en blauwe plekken op, en was hierdoor niet in staat om zijn centrale examens te maken. Volgens de familie en politie kwam de mishandeling voort uit een conflict met jongeren van een andere school. De politie hield korte tijd later vier verdachten aan (jongens van 14, 15 en 16 jaar oud uit Rotterdam) op verdacht van openlijke geweldpleging en poging tot doodslag.
TRIVIA
* Jelle Jaspar (31) groeide op in Zuid Limburg en werkte bij Greenpeace.
** De in Rotterdam geboren Jeroen Postma (43) was voorheen programmanager bij de ministeries VWS en Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Hij studeerde aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam en promoveerde (doctorstitel) na onderzoek over de schaalgrootte in de Zorg. Zijn eerste baan was ook verpleegassistent in een verzorgingshuis.
